چین برای نخستین بار موفق شد یک بوستر مداری را پس از پرتاب، سالم بازیابی کند و روی یک سکوی دریایی با سازهای توریمانند فرود بیاورد. با این موفقیت، چین پس از آمریکا به دومین کشوری تبدیل شد که توانسته مرحلهٔ اول یک موشک مداری را با موفقیت بازیابی کند.
چین اخیراً در آزمایش موشک Long March 10B (لانگ مارچ ۱۰ بی) به یک نقطهٔ عطف مهم در برنامهٔ فضایی خود رسید. حدود شش دقیقه پس از جدایی مرحلهٔ اول، این بوستر مسیر بازگشت به زمین را طی کرد و با استفاده از روشن شدن دوبارهٔ موتورهایش، روی یک سکوی شناور در دریا فرود آمد.
چالش فرود بوستر
بخش دشوار این فرایند، کاهش سرعت بوستر از حدود ۶ تا ۷ برابر سرعت صوت به تقریباً صفر است. موتورهای موشک در مراحل پایانی دوباره روشن میشوند و مانند یک ترمز عمل میکنند تا سرعت و جهت حرکت را اصلاح کرده و بوستر را با دقت روی سکوی شناور بنشانند؛ سکویی که خود نیز به دلیل امواج دریا دائماً در حال حرکت است.
چرا سکوی توری؟
اسپیسایکس از سال ۲۰۱۵ بوسترهای خود را روی سکوهای فولادی صاف فرود میآورد. این روش زمانی بهترین عملکرد را دارد که سامانهٔ هدایت بتواند موشک را با دقت بسیار بالا فرود بیاورد و در نتیجه، بوستر با کمترین آسیب برای پرواز بعدی آماده شود.
در مقابل، به نظر میرسد سکوی توری چین با هدف افزایش حاشیهٔ ایمنی در مراحل اولیهٔ توسعهٔ این فناوری طراحی شده باشد. اگر بوستر کمی خارج از مرکز فرود بیاید یا سرعت عمودی آن بیشتر از مقدار ایدهآل باشد، شبکهٔ کابلها میتواند بخشی از انرژی ضربه را جذب و میان سازه توزیع کند. این ویژگی احتمال آسیب دیدن بوستر یا واژگون شدن آن را کاهش میدهد و شانس موفقیت در نخستین آزمایشها را افزایش میدهد.
البته این طراحی احتمالاً بدون هزینه هم نیست. اگر سازهٔ توری در اثر فرود تغییر شکل دهد یا با بدنهٔ بوستر تماس بیشتری ایجاد کند، ممکن است بازرسی و آمادهسازی آن برای پرواز بعدی زمان بیشتری نسبت به سکوهای فولادی متداول نیاز داشته باشد. هنوز مشخص نیست که این روش در بلندمدت و برای استفادهٔ مکرر، به اندازهٔ سکوهای صاف اسپیسایکس کارآمد باشد.
رقابت فضایی
نکتهٔ مهم دیگر این است که بلو اوریجین نیز پیشتر بوسترهای مداری خود را با موفقیت بازیابی کرده است، اما این شرکت آمریکایی محسوب میشود. چندی پیش نیز یکی از بوسترهای این شرکت در جریان یک آزمایش زمینی دچار انفجار شد و به سکوی آزمایش آسیب وارد کرد.
با این موفقیت، چین به دومین کشور جهان تبدیل شده که توانسته یک بوستر مداری را سالم بازیابی کند. رقابت بر سر موشکهای قابل استفادهٔ مجدد حالا وارد مرحلهٔ تازهای شده است؛ رقابتی که میتواند در سالهای آینده هزینهٔ دسترسی به فضا را به شکل قابل توجهی کاهش دهد و مسیر مأموریتهای فضایی را اقتصادیتر از همیشه کند.