شاید این تصویر را در شبکههای اجتماعی دیده باشید، اما آنچه مشاهده میکنید فقط یک عکس معمولی از فضا نیست. این تصویر بیش از **۶۰ میلیون ستاره** را در خود جای داده و تنها با **۲۶ ساعت رصد** ثبت شده است.
این، بزرگترین و دقیقترین تصویر نور مرئی از **مرکز کهکشان راه شیری** است که تاکنون تهیه شده است. ناحیهای که با نام **برآمدگی یا بالج کهکشانی (Galactic Bulge)** شناخته میشود و حدود **۲۶ هزار سال نوری** از زمین فاصله دارد. این بخش از کهکشان یکی از قدیمیترین مناطق راه شیری است و بسیاری از ستارههای آن میلیاردها سال پیش از شکلگیری خورشید متولد شدهاند. بیشتر این ستارهها پیرتر و خنکتر هستند و به همین دلیل، تصویر مرکز کهکشان رنگی متمایل به زرد و طلایی دارد.
ابرهای غبارآلود و تولد ستارهها
رگههای تیرهای که در تصویر دیده میشوند، ابرهای عظیم گاز و غبار میانستارهای هستند. این ابرها بخشی از نور ستارههای پشت سر خود را جذب میکنند و باعث میشوند مانند نوارهای تاریک در تصویر دیده شوند. با این حال، همین ابرهای غبارآلود محل تولد نسلهای جدید ستارهها نیز هستند.
در میان میلیونها جرم آسمانی موجود در این تصویر، **خوشه ستارهای باز NGC 6451** نیز دیده میشود که حدود **۸۷۰۰ سال نوری** از زمین فاصله دارد. خوشههای باز مجموعههایی از دهها تا هزاران ستاره هستند که تقریباً همزمان و از یک ابر گازی مشترک متولد شدهاند و همچنان در کنار یکدیگر در کهکشان حرکت میکنند.
موزاییک ۹ تصویر
نکته جالب این است که این تصویر یک عکس واحد نیست، بلکه موزاییکی از **۹ تصویر جداگانه** است که مانند قطعات یک پازل با دقت در کنار هم قرار گرفتهاند تا چنین نمای وسیعی از مرکز راه شیری را ایجاد کنند.
این تصویر توسط **تلسکوپ فضایی اقلیدس (Euclid)**، متعلق به **آژانس فضایی اروپا (ESA)**، ثبت شده است. با وجود اینکه اقلیدس چنین تصویری خیرهکننده از کهکشان ما تهیه کرده، مأموریت اصلی آن مطالعه راه شیری نیست. هدف این تلسکوپ ساخت بزرگترین و دقیقترین نقشه سهبعدی از میلیاردها کهکشان دوردست است تا به دانشمندان در درک بهتر **ماده تاریک** و **انرژی تاریک**، که حدود **۹۵ درصد جهان** را تشکیل میدهند، کمک کند.
اقلیدس در برابر هابل
بسیاری تلسکوپ **هابل** را مشهورترین تلسکوپ فضایی میدانند. اگرچه هابل در برخی رصدها جزئیات بیشتری ثبت میکند، اما میدان دید اقلیدس حدود **۲۴۰ برابر بزرگتر** است. به همین دلیل، تصویری که اقلیدس تنها در **۲۶ ساعت** ثبت کرده، با هابل به حدود **۲۰۰۰ ساعت** یا نزدیک به **۸۳ روز** زمان نیاز داشت. این تفاوت باعث میشود اقلیدس بتواند بخشهای بسیار وسیعی از آسمان را با سرعتی بیسابقه نقشهبرداری کند.
دادههای برای آینده
دادههای این تصویر در **مارس ۲۰۲۵** جمعآوری شدند، اما پردازش و تحلیل آنها بیش از یک سال زمان برد تا در نهایت منتشر شوند. این مجموعه داده نقش مهمی در مأموریت آینده **تلسکوپ فضایی Nancy Grace Roman** خواهد داشت. پژوهشگران با استفاده از آن میتوانند پدیده **میکرولنزینگ گرانشی** را با دقت بیشتری بررسی کرده و سیارههای فراخورشیدی جدیدی را کشف کنند. جالب اینکه همین تصویر شامل **۵۱ منظومه سیارهای شناختهشده** نیز هست.
نتیجهگیری
این تصویر یادآوری میکند که هنوز تا چه اندازه از جهان پیرامون خود شناخت اندکی داریم. آنچه میبینیم تنها بخش کوچکی از کهکشان راه شیری است؛ کهکشانی با صدها میلیارد ستاره. شاید در میان همین گستره عظیم، پدیدههایی وجود داشته باشند که هنوز فراتر از دانش امروز، فراتر از تصور، و حتی فراتر از تخیل ما باشند.